علی یونسی، نوازنده برجسته نیانبان از هنرمندان موسیقی جنوب کرمان، وی توانسته با صدای دلنشین ساز خود، روح زندگی و فرهنگ مردمان دیار هلیلرود را به گوش همگان برساند. موسیقی او همچون صدای روان آب در بستر هلیلرود، شنونده را به گذشتهای نزدیک میبرد که هلیلرود زیبا پرازآب بود. استاد علی یونسی با حضور در جشنوارههای معتبر ملی و استانی، جوایز متعددی را کسب کرده که باعث افتخار شهر و دیار ماست، در تلاش است تا این میراثفرهنگی و موسیقی اصیل را به نسلهای آینده منتقل کند.
او نهتنها در زمینه نوازندگی، بلکه برای تحول و نوآوری در ساز نیانبان نیز گامهای بلندی برداشته است. یکی از مهمترین دستاوردهای هنری او، توانایی اجرای گوشههای آوازی موسیقی ایرانی بر روی دسته نیانبان است؛ تحولی که این ساز را از محدودههای سنتی خود فراتر برده و به آن بُعدی تازه بخشیده است. در این گفتوگو با وی، از تلاشها، چالشها و تجربیات او در مسیر موسیقی محلی و نوآوریهای هنریاش میپرسیم و به دنیای پرفرازونشیب یک هنرمند میپردازیم که با هر بار نواختن، صدای سرزمین خود را به گوش زمانه میرساند
آقای علی یونسی عزیز بفرمائید چطور وارد دنیای موسیقی شدید و چه عاملی شما را به موسیقی محلی علاقهمند کرد؟
ضمن تشکر از شما باید بگویم باتوجهبه علاقهای که از بچگی به موسیقی سنتی و محلی داشتم و بهویژه صدای نیانبان که از طریق کاستهای قدیمی شنیده بودم و آن شور حالی که در این نوع موسیقی میدیدیم مرا به سمت خود کشید. همچنین از طریق یکی از نوازندگان محلی که با دُهل و جرّه اجرا میکرد علاقهمند این ساز محلی شدم.
آیا در خانواده یا محیطی بزرگ شدید به موسیقی علاقه داشتند یا به طور مستقل به این عرصه وارد شدید؟
در خانواده ما پدرم علاقه نسبتاً خوبی به موسیقی داشت و دائماً زمزمههایی از موسیقی محلی زیر لب میخواند و حتی یکبار دیدم نی تکی (بله بوُن) مینواخت و سوتکی گلی ساخته بود که به نواختن آن توجه خاص کردم یا دوران کودکی خانه پدربزرگم زیاد رفتوآمد داشتم پدربزرگ هر وقت که میخواست با من همبازی شود بهاصطلاح خودش برایم نی فیقو میساخت و با شیوه خاصی مرا تشویق میکرد که از اون نی دستساز صدا تولید کنم. در واقع باید بگویم کمکم برخی صداها در ذهنم نقشبست
موسیقی محلی برای شما چه معنایی دارد و چگونه این موسیقی را به نسلهای جدید معرفی میکنید؟
موسیقی محلی به نظر من برگرفته شده از رنگها، رودخانهها و از کویر تا کوههای سر به فلک کشیده که در درون آنها انسانهایی با فرهنگهای مختلف زندگی میکنند و اینها همه حامل شادی و غم مردم سرزمینهای مختلف است در پاسخ به ادامه سؤال شما باید بگویم از طریق آموزش و اجرای خوب میتوان به نسلهای امروزی معرفی کرد.
سبک موسیقی شما ترکیبی از چه عناصری است؟ آیا در آثار خود به سایر سبکها هم اشاره دارید؟
سبک موسیقی من برگرفته از فرهنگهاست و جنوب کرمان به دلیل واقعشدن بین سه استان هرمزگان، سیستان و بلوچستان و فارس دارای تنوع خاص خود است که مجموعاً موسیقی جنوب کرمان را تشکیل میدهد البته خلاقیت هنرمندان جنوب کرمان هم تأثیر زیادی بر موسیقی ما داشته که تغییراتی ایجاد کردهاند
آیا در هنگام خلق آثار خود از ملودیها یا سازهای خاصی الهام میگیرید؟ اگر بله میتوانید مثال بزنید؟
بله سبکها و ملودیهای موسیقی بر همدیگر تأثیر دارند. مثلاً از سازهای سرنا، چنگ محلی و نی بسیار الهامگرفتهام در ترانههای دشتی از ساز نی، در ملودیهای محلی و لیکو خواندن چنگ استفاده میکنیم یا در ملودیهای گروهی و آئینهای محلی از ساز سرنا و دهل استفاده و الهام میگیرم
برای شما مهمترین عنصر در ساخت یک قطعه موسیقی چیست؟ آیا همیشه از احساسات شخصی خود در آثار استفاده میکنید؟ مهمترین عنصر، حفظ اصالت با نگاه رضایتمندی مخاطب، و گاهی اوقات احساسات شخصی خودم از آن استفاده میکنم
چه ابزار یا سازهایی را بیشتر در موسیقی خود استفاده میکنید و چرا؟
بیشتر سازهای کوبهای که در منطقه جنوب کرمان و جنوب کشور مرسوم است استفاده میکنم؛ چون موسیقی حتماً ریتم نیاز دارد به همین جهت باید ساز کوبهای همراه ساز بادی یا سازهای دیگر باشد ترکیبی از اینها را میتوان گفت موسیقی. کار را زیباتر و مخاطبپسند میکند یا مثلاً ترکیب نی محلی یا چنگ هم میتوان استفاده کرد که ما برخی مواقع در جشنوارهها یک تلفیق ساز انجام میدهیم و اجراهای بهتری داریم
موسیقی محلی چگونه میتواند به حفظ فرهنگ و هویت یک جامعه کمک کند؟
از طریق برانگیختهشدن حس وطندوستی و قومیتی که ریشه در باورها و فرهنگهای مردم دارد یا ارزش و بهای کافی قائلشدن برای آدابورسوم مردمان هر قوم و هر دیار، همچنین با پرداخت اصولی به موسیقی فرهنگهای مختلف میتوان در حفظ فرهنگ و هویت یک جامعه کمک کرد .
آیا معتقدید موسیقی محلی میتواند در تغییرات اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار باشد؟ چطور؟
آری، از طریق معرفی افراد تأثیرگذار و موفق در هر حوزهای، حالا میتواند هنر باشد یا سایر ابزارهای فرهنگی
چطور میتوان موسیقی محلی را در دنیای مدرن و دیجیتال حفظ کرد و به نسل جدید معرفی کرد؟
باتوجهبه تنوع موسیقی محلی در آهنگها و ملودیها و ترانههای بیشمار میتوان با استفاده از هنرمندان توانمند یا برگزاری کنسرت موسیقی اصیل و مخاطبپسند یا گاهی اوقات با کمکگرفتن از اساتید مجرب و کارشناسان موسیقی و تولید آثار فاخر به این مهم دستیافت
در طول کار حرفهایتان با چه چالشهایی مواجه شدهاید؟ چگونه این چالشها را پشت سر گذاشتهاید؟
چالشهای بنده هم مانند سایر هنرمندان عرصه موسیقی و نگاهی که قبلاً نسبت به موسیقی وجود داشت و هنوز هم تنگنظریهایی وجود دارد. خاطره بدی برای من داشت، به واسطه علاقهای که به موسیقی داشتم در اوج شادابی و جوانی ازدستدادن کارم بود که برای من خاطره بدی شد. نبود زیر ساختها و ابزار لازم برای اجرا و بیاهمیتبودن هنر از سوی دستگاههای مربوطه و عدم حمایت کافی، چالشهایی است که وجود داشته و بخشی از آن هنوز هم هست. واقعاً ما انسانهای سرسختی بودیم که تا کنون هنوز ادامه دادهایم. همیشه سعی کردیم فرصتها را خودمان بسازیم یا با کمک اساتید برتر راه را پیدا کنیم؛ مثلاً آقای دکتر مرآتی باعث شدند عکس تعدادی از هنرمندان موسیقی در کتابدرسی دانشآموزان چاپ شود که بیشتر شناخته شوند از جمله مطلب و عکسی از بنده در کتاب فرهنگ و هنر پایه نهم بهنوعی معرف موسیقی محلی منطقه ماست
آیا تجربهای از اجرا در خارج از کشور یا در جشنوارههای بینالمللی داشتهاید؟ این تجربه چگونه بود؟
دعوتنامهای از کشورهای همسایه داشتهام که به ذلیل شرایط مالی لازم و مسائل شخصی امکان قبول آن را نداشتم. یا شرکت در اولین جشنواره نیانبان جزیره کیش که بهصورت بینالمللی با حضور شرکتکنندگان از سایر کشورها برگزار شد شرکت نمودم که اتفاقاً بسیار رضایتبخش و موفقیتآمیز بود. این موضوع با عث شناختهشدن موسیقی محلی کرمان شد. یا شرکت و اجرا در ۵ دوره جشنواره موسیقی نواحی کشور به همراه استاد هوشنگ کردستانی، مجتبی سالمی و قدرت بر موز در قالب گروه کمنزیل. اجرا در برنامه ایراندوست داشتنی از شبکه یکصدا سیمای ایران پخش شد. اجرا در شبکههای تلویزیونی ۲ و ۳ و شبکههای تلویزیونی استانی و یا موسیقی برتر تئاتر در جشنواره تئاتر استانی و همکاری با گروه آنارام برای ثبت ملی آیین حنابندی. اینها همه تلاشهایی بوده که به واسطه همکاری با سایر دوستان و نهادهای تأثیرگذار تجربه کردهام.
بیشتر از چه نوع مخاطبانی استقبال میکنید و واکنشهای آنان چگونه است؟
مخاطبان پرشور، وقتی مخاطب دارای درک موسیقی باشد به نوازنده و خواننده حس بهتری میدهد همچنین کارشناسان و موسیقیدانانی که کار ما را نقد و بررسی میکنند، بسیار مؤثرند
آیا در کنار موسیقی محلی به یادگیری یا اجرای سبکهای دیگر موسیقی علاقه دارید؟
آری، موسیقی سنتی و اصیل ایرانی
در آینده به چه پروژهها یا ایدههایی فکر میکنید؟ آیا برنامهای برای انتشار آلبوم یا تک آهنگ جدید دارید؟
در آینده قصد دارم که کنسرت بسیار قوی و تأثیرگذاری اجرا کنم و همچنین به آموزش ساز نیانبان بپردازم و اگر فرصتی فراهم شود حتماً آلبوم هم خواهم داشت
آیا پیامی برای مخاطبان خود دارید که بخواهید از طریق موسیقیتان منتقل کنید؟
حفظ ارزشها و شاد بودن و زندگیکردن با موسیقی محلی موهبت خوبی است که هر کسی میتواند از آن استفاده کند
روند کاری شما برای خلق یک قطعه جدید چیست؟ از کجا شروع میکنید و چه مراحلی را طی میکنید؟
بیشتر الهامگرفتن از محیط پیرامون جشنها و سوگواریهای مردم و همچنین آثار اساتید و سایر هنرمندان محلی و سنتی منبع خوبی برای خلق آثار هنری ماندگار است
آیا به طور معمول با دیگر هنرمندان محلی همکاری دارید؟ تجربهتان در این زمینه چگونه بوده است؟
آری گهگاه با نوازندگان سازهای مختلف مثل نی، چنگ و دهل و تنبک و تمپو همکاری داشتهام و تجربه خوبی در کنار استاد هوشنگ کردستانی خواننده موسیقی نواحی جنوب کرمان درجشنواره ها و اجراهای صحنهای داشتهام
چه چیزی در موسیقی محلی برای شما الهامبخش است؟
حس خوب و رضایتمندی درونیام چه در شادی و چه در غم در انتقال درونیاتم به دیگران الهامبخش بوده است
اگر میخواستید موسیقی محلی را به کسی که هیچ آشنایی با آن ندارد معرفی کنید، چگونه این کار را انجام میدهید؟
از طریق یک اجرای خوب در قالب فرهنگ و اثر هنری قوی
در پایان اگر صحبتی دارید بفرمائید
بر خودم لازم میدانم از همه اساتید و پیشکسوتان موسیقی جنوب کرمان تقدیر تشکر کنم و همچنین یادی کنم از مرحوم یوسف سلیمی و قنبر نارویی که تأثیر زیادی در من داشتهاند و حیف شد که در بین ما نیستند. تشکر کنم از روابطعمومی انجمن موسیقی که این مصاحبه را ترتیب دادند
بهعنوان سرپرست گروه لیکوی جنوب خسته نباشید میگویم به این گروه که هم اکنون در حال تمرین هستیم و در کنار هم از تجربیات همدیگر استفاده میکنیم
تشکر و خسته نباشید به هیئتمدیره و مدیرمسئول انجمن موسیقی جنوب کرمان آقای یوسف فرخی که در مدتی مسئولیت انجمن را بر عهده گرفتهاند تغییرات مثبتی ایجاد شده است
متولیان فرهنگی جنوب کرمان باید تشکر کنم که تا کنون حمایتهای مؤثری از موسیقی داشتهاند
آقای فؤاد توحیدی، از پژوهشگران و هنرمندان موسیقی نواحی کشور که باعث شدند بنده در جشنوارههای موسیقی حضور پیدا کنم و باعث شناختهشدن من در سطح ملی شدند
و در نهایت تشکر میکنم از آموزشگاههای آزاد موسیقی که به طور مستمر در حال آموزش موسیقی هستند و حتی سازهای محلی را در آموزشگاه خودآموزش میدهند و توصیه میکنم مردم برای آموزش موسیقی حتماً از آموزشگاههای موسیقی آغاز کنند و وارد عرصه موسیقی بشوند
